Στάχτη από καυσόξυλα:Σύσταση - Ιδιότητες - Χρήσεις

Μην πετάτε τη στάχτη από τα τζάκια σας 

Χειμώνας, κρύο, οικονομικά προβλήματα, επιστροφή – έντονη – στον παραδοσιακό τρόπο θέρμανσης.

ΚΑΨΙΜΟ ΞΥΛΩΝ στις ξυλοσομπες, στα τζάκια, στα τροποποιημένα καλοριφέρ με ξύλα.

Επειδή στις μέρες μας πρέπει, επιβάλλεται να αξιοποιούμε τα πάντα από οικονομική άποψη αλλά και από στάση ζωής (οικολογική συνείδηση, ανακύκλωση, επιστροφή στις ρίζες μας και στις «εγκαταλειμμένες – ξεχασμένες – αξίες της ζωής μας, παράδοση, παραδοσιακοί τρόποι ανακύκλωσης – αξιοποίησης όσων υλικών μπορούμε και ξέρουμε να ανακυκλώνουμε κλπ) έψαξα, ρώτησα, πειραματίστηκα μόνος μου αλλά και με φίλους – φίλες που μοιραζόμαστε τις ίδιες ανησυχίες και προβληματισμούς, βρήκα, συγκέντρωσα και θα προσπαθήσω να παρουσιάσω μερικά οφέλη από το προϊόν που παράγεται από την καύση των ξύλων την ΣΤΑΧΤΗ.

Συνεχίζουμε φυσικά να την χρησιμοποιούμε, όπως έκαναν παλιά και αυτό θα πρέπει να μας κάνει να νοιώθουμε απερίγραπτη χαρά! Η στάχτη από ξύλα είναι η σκόνη που έμεινε από την καύση τους .

Ξύλα εννοούμε μόνο τα φυσικά.(Όχι ξύλα με βαφές, κόλες, βερνίκια ή επεξεργασμένα MDF κλπ).

ΠΡΟΣΟΧΗ ΝΑ ΜΗΝ ΤΗΝ ΜΟΛΥΝΟΥΜΕ, πρέπει να προσέχουμε να μην πετάμε μέσα στην φωτιά πλαστικά, αποτσίγαρα, ή οτιδήποτε άλλο σκουπίδι που μπορεί να μολύνει την στάχτη.

Περιμένουμε να κρυώσει και μαζεύουμε την άσπρη στάχτη που είναι πάνω – πάνω από τα καρβουνάκια και την αποθηκεύουμε σε μεταλλικό δοχείο με καπάκι. (π.χ. τενεκέ από τυρί, η όπου μπορεί ο καθένας κλπ).

Τα καρβουνάκια της στάχτης τα αποθηκεύουμε σε άλλο δοχείο.

ΔΕΝ ΠΕΤΑΜΕ ΤΙΠΟΤΑ, ΓΙΑΤΙ ΟΛΑ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ!!!

Πάμε τώρα να αναλύσουμε τι περιέχει η στάχτη και είναι τόσο πολύτιμη!

Η στάχτη περιέχει κυρίως ανθρακικό ασβέστιο από 25% έως 45%(το οποίο είναι ένα ανόργανο αλάτι με χημικό τύπο CaCO3.), λιγότερο από 10 % περιέχει Κάλιο (Κ), και λιγότερο από 1% φωσφορικό άλας. Υπάρχουν ιχνοστοιχεία σιδήρου, μαγγανίου, ψευδαργύρου, χαλκού και μερικά βαρέα μέταλλα (όπως ο μόλυβδος, το κάδμιο, το νικέλιο και το χρώμιο). ΔΕΝ ΠΕΡΙΕΧΕΙ ΑΖΩΤΟ.

Οι παραπάνω αριθμοί δεν είναι απόλυτοι αλλά διαφέρουν ανάλογα με την θερμοκρασία καύσης των ξύλων.

Η καύση των ξύλων επηρεάζει την σύνθεση και την ποσότητά της στάχτης, υψηλότερη θερμοκρασία μειώνει την απόδοση της στάχτης.

Συμπέρασμα: η καλύτερη ποιότητα στάχτης επιτυγχάνεται με χαμηλή θερμοκρασία.

Είδη ξύλων: Σκληρά ξύλα (δέντρο, πουρνάρι, οξιά κλπ) παράγουν περισσότερη στάχτη από τα μαλακά, όπως των κωνοφόρων και ο φλοιός και τα φύλλα παράγουν γενικά πιο πολύ στάχτη από το εσωτερικό ξυλωδών τμημάτων του δέντρου.

Ποσοστό παραγόμενης στάχτης: η καύση των ξύλων δίνει περίπου 6-10% στάχτες.

Με βάση τα παραπάνω θα προσπαθήσω να αναλύσω τις χρήσεις της στάχτης, έτσι ώστε να μάθουμε (όσοι δεν ξέρουμε), και να διευρύνουμε τις γνώσεις μας (όσοι ξέρουμε), αλλά και να φρεσκάρουμε την μνήμη μας πώς να την χρησιμοποιούμε (όσοι & όσες θέλουν).

Χρήσεις της στάχτης.

1. ΑΠΟΡΡΡΥΠΑΝΤΙΚΟ: φτιάχνουμε απορρυπαντικό με αλισίβα.

Βράζουμε 2 με 3 κουταλάκια στάχτη σε 1 μπρίκι με νερό και μετά την σουρώνουμε (π.χ με ένα φίλτρο του καφέ).

Είναι από τα καλύτερα (αν όχι το καλύτερο) απορρυπαντικό γενικής χρήσης, καθαρίζει, λευκαίνει και απολυμαίνει ρούχα, πατώματα, τζάμια, πιάτα, σκουριές που έχουν ποτίσει στα μάρμαρα, ασημικά, και πολλά άλλα που δεν τα δοκίμασα.

2. ΓΥΑΛΙΝΕΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΕΣ: παίρνουμε ένα υγρό πανί και το βουτάμε σε στάχτη η σε αλισίβα και καθαρίζουμε τις γυάλινες πόρτες του τζακιού. Τρίβουμε τα τζάμια με ένα υγρό σφουγγάρι βουτηγμένο στη στάχτη.

3. ΛΕΚΕΔΕΣ ΡΟΥΧΩΝ: για να φύγει γρήγορα ένας λεκές από τα ρούχα την στιγμή που έγινε, βάζουμε πάνω του λίγη στάχτη και μετά από πέντε λεπτά τον τρίβουμε με ψίχα ψωμιού.

4. ΑΣΧΗΜΕΣ ΟΣΜΕΣ: την βάζουμε πάνω σε οτιδήποτε μυρίζει άσχημα και φεύγουν οι άσχημες οσμές.

5. ΞΕΜΥΡΙΣΜΑ ΨΥΓΕΙΟΥ: για να ξεμυρίσει το ψυγείο μας βάζουμε μέσα ένα πιάτο με καρβουνόσκονη (από ξυλοκάρβουνο), και την ανανεώνουμε μέχρις να φύγει κάθε μυρωδιά.

6. ΔΟΝΤΙΑ: την χρησιμοποιούμαι και στο πλύσιμο των δοντιών.

7. ΛΟΥΣΙΜΟ: λουζόμαστε με την αλισίβα, και χρησιμοποιούμε ξύδι στο ξέβγαλμα, αυτό ευνοεί περισσότερο το λιπαρό μαλλί.

8. ΓΛΥΚΑ – ΦΑΓΗΤΑ – ΨΩΜΙ: χρησιμοποιούμε την αλισίβα στην κουζίνα μας σε πολλά γλυκά και φαγητά, όπως στην παρασκευή μουσταλευριάς, στα μελομακάρονα, στο ψωμί. Εκτός από την υπέροχη γεύση και την βελούδινη υφή που δίνει στα φαγητά μας καθαρίζει το έντερο από τους παθογόνους μικροοργανισμούς. Το ψωμί γίνεται πιο αφράτο και το βοηθά να μην τρίβεται.

9. ΓΕΩΡΓΙΑ – ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ: η στάχτη του ξύλου για μεγάλο χρονικό διάστημα έχει χρησιμοποιηθεί στη γεωργία, δεδομένου ότι ανακυκλώνει τα θρεπτικά συστατικά πίσω στην γη. Η στάχτη χρησιμοποιείται και ως λίπασμα, αλλά ΠΡΟΣΟΧΗ δεν περιέχει άζωτο.

Επίσης δεσμεύεται διοξείδιο του άνθρακα από τους μικροοργανισμούς μέσα στο χώμα η ανάπτυξη των οποίων ενισχύεται από τη στάχτη και η γη γίνεται πιο εύφορη. Λόγω της παρουσίας του ανθρακικού ασβεστίου εξουδετερώνεται η οξύτητα του εδάφους, αυξάνοντας το Ph του και αυξάνει την δραστηριότητα των βακτηρίων του εδάφους.

Η αύξηση της αλκαλικότητας του εδάφους επηρεάζει την θρέψη των φυτών. Θρεπτικές ουσίες είναι πιο εύκολα διαθέσιμες στα φυτά, όταν το έδαφος είναι ελαφρώς όξινο. Αλλά επειδή αυξάνεται πολύ το Ph του εδάφους με την προσθήκη μεγάλων ποσοτήτων μπορεί να κάνει κακό παρά καλό.

Η στάχτη δεν πρέπει να χρησιμοποιείται σε φυτά που αγαπάνε όξινα εδάφη, όπως είναι οι πατάτες, τα βατόμουρα.

Είναι καλό να χρησιμοποιείται με φειδώ και γίνεται τακτικά έλεγχος του PH του εδάφους.

10. ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΦΥΤΩΝ: Δυναμώνει τα φυτά που αγαπούν το ασβέστιο, όπως είναι οι ντομάτες, τα αμπέλια, οι φασολιές, το σπανάκι, ο αρακάς, τα αβοκάντο, τα σκόρδα κα. Ακόμα ευδοκιμούν και οι τριανταφυλλιές. Μπορούμε να προσθέσουμε 1 / 4 φλιτζανιού σε κάθε λάκκο κατά τη φύτευση. Μια κουταλιά στάχτη ανά 1000 λίτρα νερό δυναμώνει υδρόβια φυτά.

11. ΑΝΤΙΠΑΓΩΤΙΚΗ: Βοηθάει τα φυτά να μην παγώσουν τον χειμώνα αν ρίξουμε πάνω τους μια στρώση από στάχτες.

12. ΕΝΤΟΜΟΑΠΩΘΗΤΙΚΗ: Απωθεί ζώα, τίποτα δεν πλησιάζει την στάχτη! Με την στάχτη απομακρύνονται από τον κήπο διάφορα έντομα και παράσιτα όπως γυμνοσάλιαγκες και σαλιγκάρια κα. Διώχνει τα μυρμήγκια αν ρίξουμε λίγη στάχτη στην μυρμηγκοφωλιά τους.

Δεν μπορούν να μεταφέρουν την στάχτη όποτε θα αλλάξουν φώλια!

13. ΑΠΩΘΕΙ ΠΟΝΤΙΚΙΑ, ΚΑΤΣΑΡΙΔΕΣ: Σκορπίζουμε στάχτη στις γωνίες και στα σκοτεινά σημεία της αποθήκης μας ή του σπιτιού μας. Όσο υπάρχει στάχτη δεν θα πλησιάζουν ποντίκια, κατσαρίδες, έντομα.

14. ΨΥΡΕΣ – ΨΥΛΛΟΙ – ΤΣΙΜΠΟΥΡΙΑ: Διώχνει – απωθεί τις ψείρες (στο τριχωτό της κεφαλής), τους ψύλλους και τα τσιμπούρια από τα κατοικίδια ζώα. Μπορούμε να φτιάξουμε ένα μίγμα στάχτης μαζί με ξύδι ώστε να γίνει μια πηχτή λάσπη και να την αλείψουμε στο τριχωτό.

15. ΡΟΥΧΑ: Απωθεί τον σκόρο. Ρίχνουμε στάχτη στα ρούχα μας και μετά τα αποθηκεύουμε και όταν θα θέλουμε να τα χρησιμοποιήσουμε απλά τα τινάζουμε. Μπορούν έτσι να μείνουν αρκετά χρόνια χωρίς να πάθουν τίποτα απολύτως.

16. ΠΟΤΑΣΑ: μπορεί να παραχθει (Υδροξείδιο του καλίου, ΚΟΗ) από στάχτη και αποσταγμένο νερό, η οποία με τη σειρά της μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην παραγωγή σαπουνιού. Η διαδικασία είναι λίγο πολύπλοκη και χρονοβόρα και χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή γιατί η ποτάσα είναι καυστική.

17. Χρησιμοποιείται στα αιώνια αυγά, τα οποία είναι κονσερβοποιημένα αυγά που φτιάχνουν στην Ανατολή και χρησιμοποιούνται στην κουζίνα τους. Τα αυγά μπορούν να διατηρηθούν με μείγμα πηλού, στάχτης, αλάτι, ασβέστη, και φλοιού του ρυζιού για αρκετές εβδομάδες έως αρκετούς μήνες, ανάλογα με τη μέθοδο της επεξεργασίας.

18. ΣΟΔΑ: η σόδα (Ανθρακικό νάτριο Na2CO3, σόδα πλυσίματος) μπορεί να παραχθεί από την στάχτη. Η σόδα είναι γνωστή για την καθημερινή χρήση της ως αποσκληρυντικό του νερού. Na2SO4 + CaCO3 + 2 C → Na2CO3 + 2 CO2 + CaS

Η σόδα παράγεται από βράσιμο του μίγματος στάχτης και νερού, και στη συνέχεια συλλέγεται όταν το νερό εξατμιστεί.

19. ΑΝΤΙΠΑΓΕΤΙΚΗ: λιώνει τον πάγο επειδή περιέχει αλάτι. Είναι πιο αποτελεσματική από το αλάτι ή άλλες χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται στις μέρες μας.

20. ΦΙΛΤΡΟ: τα κάρβουνα που μένουν από την καύση (τα μαύρα κομμάτια, όχι η γκρι / λευκή στάχτη) μπορούμε να τα χτυπήσουμε με ένα σφυρί και στη συνέχεια να τα αλέσουμε με ένα γουδοχέρι ή μπλέντερ και να πάρουμε μια λεπτή σκόνη. Η σκόνη αυτή από τα κάρβουνα μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως φίλτρο.

21. ΚΡΑΣΙ: Χρησιμοποιείται για να φιλτράρουμε το κρασί μας αν μας βρήκε λίγο θολό.

22. ΦΙΛΤΡΟ ΝΕΡΟΥ: Εάν το νερό μιας πηγής μας έχει σκουλήκια ή κυπρίνους μπορούμε να το φιλτράρουμε με την στάχτη και παίρνουμε ένα πεντακάθαρο νερό.

23. ΑΦΥΓΡΑΝΣΗ: Κομμάτια από άνθρακα (κάρβουνο) τοποθετούνται σε μεταλλικά δοχεία με τρύπες και μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση υγρασίας σε μέρη όπως τα ντουλάπια, τα υπόγεια, κάτω από τους νεροχύτες κλπ.

24. ΣΒΗΣΙΜΟ ΦΩΤΙΑΣ: Σβήνουμε τη φωτιά , πολύ εύκολα και γρήγορα πετώντας στάχτη πάνω της.

25. ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΣΠΟΡΩΝ: Τα παλιά χρόνια χρησιμοποιούσαν για την συντήρηση των σπόρων όπως των φασολιών μεγάλα πήλινα δοχεία που από πάνω τα κάλυπταν με παχύ στρώμα από στάχτη. Αυτό βοηθούσε να μην τα φάνε τα σκαθάρια. Μία μελέτη συντήρησης σπόρων δείχνει ότι η στάχτη ξύλου αφυδατώνει τους σπόρους και τους καθιστά λιγότερο επιρρεπή σε μόλυνση.

26. ΕΠΟΥΛΩΣΗ ΠΛΗΓΩΝ: την χρησιμοποιούμε σε πληγές για να σκοτώσει κάθε μικρόβιο και να γίνει η επούλωση πολύ γρήγορα. Διαλύουμε λίγο χειροποίητο σαπούνι μέσα στην αλισίβα και πλένουμε με αυτό την πληγή χωρίς να την ξεπλύνουμε μετά.

27. ΨΥΓΕΙΟ (ΦΥΣΙΚΑ ΧΩΡΙΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ): Μπορούμε να διατηρήσουμε φρούτα και λαχανικά χωρίς να πάθουν τίποτα για πολλές μέρες έως και ΧΡΟΝΙΑ! Σκάβουμε έναν λάκκο, τον γεμίζουμε με στάχτη τοποθετούμε τα λαχανικά έτσι ώστε να μην έρχονται σε επαφή το ένα με το άλλο αλλά ούτε και με το χώμα. Σκεπάστε τον λάκκο με ,ένα ξύλο και τα αφήνουμε.

28. ΠΥΤΙΑ: Τα παλιά χρόνια για να διατηρήσουν την πυτιά, την βάζανε μέσα σε ένα κέρατο, το γεμίζανε με στάχτη, το σφραγίζανε με λάσπη και κρεμούσανε σε ένα δέντρο. Το αφήνανε εκεί για χρόνια χωρίς να πάθει τίποτα απολύτως η πυτιά.

Αυτά προς το παρόν για την στάχτη (ίσως και να σας κούρασα άλλα νομίζω ότι από όλα τα παραπάνω κάτι αξίζει να δοκιμάσουμε) και προσοχή στις σόμπες και τα τζάκια.

ΠΗΓΗ argadia portal

Μια (παλιά) μέθοδος γραφής αντιδράσεων οξειδοαναγωγής (διασπάσεις-ατομικό οξυγόνο)

Σαν έπαιρναν την πρώτη χόχλη τα τσίπρα ...

Γράφει ο Γεώργιος Φλώρος στο ένθετο «επτά ημέρες» της Καθημερινής (Κυριακή 22 Μαΐου 2005)

Εκείνο τον καιρό σαν μέσιαζε ο Αη Δημήτρης με τα πρωτοβρόχια του, οι κάτω μαχαλάδες του χωριού μας τις νύχτες έπαιρναν ζωντάνια. Εκεί, αλάργα και απόμερα από το μεσοχώρι, στα χωράφια και σιμά στ’ αυλάκια που διάβαινε το νερό, στήνονταν σκηνικό νυχτερινής λαθραίας απόσταξης.

Η νόμιμη απόσταξη στοίχιζε ακριβά, καθώς η εξουσία αξίωνε το μερτικό της σε φόρο. Παράλογη απαίτηση από κείνους που πάλευαν να γεμίσουν όλο κι όλο μια νταμτζάνα τσίπουρο, για να ξεχειμωνιάσει η φαμελιά τους και όχι για εμπόριο. Κίντυνος για προδοσιά δε φτούραγε, αφού όλοι οι συγχωριανοί μας για ένα μήνα παρανομούσαν. Τη μέρα δεν ξαποφάσιζε κανένας να βγάλει τσίπουρο μήτε στο μακρινότερο λαγκάδι. Τον πρόδωνε ο καπνός της φωτιάς και η μυρωδιά της σιαμούτας. Έτσι και πιάνονταν ο παραβάτης, πέρα από το πρόστιμο και την κατάσχεση (του ρακοκάζανου και του λουλά που κόστιζαν μια περιουσία), υποχρεωνόταν με τη συνοδεία της εξουσίας να κουβαλήσει στη ράχη του τα σύνεργα, από το χωριό ίσαμε την Άγναντα στο Ειρηνοδικείο.

Όλο κι όλο το συγκυριό, τέσσερα λιθάρια για πυροστιά. Πάνω τους απιθωμένο το ρακοκάζανο. Σαν το γιόμωναν με τσίπρα, το κούπωναν και σφράγιζαν τις ραφές με ρετζοπάνια ποτισμένα  με λάσπη από στάχτη για να μην παίρνει ανάσα και χάνεται το σπίρτο (οινόπνευμα).

Το νερό από τ’ αυλάκι, απ’ τη μια μεριά γιόμωνε την κουρίτα κι από την άλλη έφευγε λεύτερο για το λαγκάδι. Όλο το βράδυ κράταγε κρύο το λουλά, που φασκιωμένος με λινάτσα ήταν βαφτισμένος στην κουρίτα.

Ο λουλάς προέκταση του καπακιού, δέχονταν τους ατμούς που ‘ρχονταν απ’ τα σωθικά του ρακοκάζανου και τους κρύωνε σε στάλες. Στη γούλη του έδεναν κλωστή σπάγκου, για να βρίσκουν το δρόμο τους για τη νταμτζάνα οι σταλαματιές του τσίπουρου.

Σαν έπαιρναν την πρώτη χόχλη τα τσίπρα, αμπούριαζε ο λουλάς και έτρεχαν από τον σπάγγο οι πρώτες σταλαματιές, το «πρωτοστάλαμα». Σκέτο σπίρτο δεν γλωσσιάζονταν. Ήταν χρειαζούμενο σαν γιατρικό για εντριβές και «κούπες»  τον χειμώνα.

Ακολούθαγε το τσίπουρο. Η ποιότητά του, όπως και του κρασιού, είχε να κάνει με την καλή ή την άσχημη χρονιά, με το σόι του σταφυλιού, το άργασμα (ζύμωση) των τσίπρων και τη μαστοριά του βγάλτη.

Ο βγάλτης αδιάκοπα άδραζε το ρακογυάλι. Το γιόμωνε από τον λουλά, το χούφτιαζε στις παλάμες του και το χτύπαγε με δύναμη στο γόνατό του και μέτραγε τον άλυσο (φυσαλίδες). Σαν άρχιζε να  αραιώνει ο άλυσος σκόρπαγε τη φωτιά και σταμάταγε την απόσταξη. Από ‘κει και ύστερα έβγαζε σιαμούτα, τσίπουρο αλαφρύ και με βαριά μυρωδιά.

Στα Τζουμέρκα εκείνα τα χρόνια τα χωριά ήταν γεμάτα ζωή και ας μην είχε φτάσει ακόμα εκεί το «ληχτρικό» ράδιο και τηλεόραση. Συγγενείς, φίλοι και γειτόνοι μαζεύονταν αντάμα, παρεούλες στα σπίτια τις κρύες νύχτες του χειμώνα. Στα γιορτάσια και στον χαμό ακόμα. Στις χαρές, εκεί περαστά στη φωτιά του τζακιού, με ντόπια καρύδια και πασμάδες (ξερά σύκα με μέλι), το τσίπουρο λεφτέρωνε τις ψυχές τους από τις έννοιες και τις πίκρες της ζωής και έστηναν γλέντι τρικούβερτο. Στον χαμό, το τσίπουρο γίνονταν βάλσαμο στις λυπημένες ψυχές.

Σαν διάβηκαν τα χρόνια, λιγοστός ο τόπος, οι άνθρωποι πολλοί, δεν χώραγαν όλοι. Έτσι σκορπίστηκαν στα τρία ανέμια να καζαντίσουν. Στα κατώγια των σπιτιών δεν βλέπεις πλέον τον τάλαρο (κάδος) γιομάτο με τσίπρα από σταφύλια. Λιγοστοί μερακλήδες που απόμειναν στα χωριά βγάζουν τσίπουρο από σταφύλια του εμπορίου και σπάνια από δικά τους. Η απόσταξη γίνεται ανενόχλητα μέσα στα σπίτια, που είναι άφθονο το νερό. Δεν έχει τη γραφικότητα του τότε, ούτε τη γλύκα της αθώας παρανομίας.

Το σημερινό τσίπουρο αισθανόμαστε πως δεν έχει τη γεύση του τότε. Να ‘ναι στ’ αλήθεια έτσι ή από το διάβα του χρόνου να ΄χουμε την ψευδαίσθηση εμείς που τότε το γευτήκαμε στο ρακογυάλι από τη γούλη του  λουλά, εκεί στην ξερολιθιά;  

(Ο Γιώργος Φλώρος κατάγεται από το χωριό Κτιστάδες των Τζουμέρκων. Είναι συνταξιούχος διευθυντής της Αγροτικής Τράπεζας. Ασχολείται από χρόνια με τη λαογραφία και τη ζωγραφική)    
ΣΧΕΤΙΚΑ : 1) Αποστάζω τσίπουρο στο εργαστήριο
2) Και μια και δυό,  τσε τρεις ρακές!

Υποχρεωτικές εργαστηριακές ασκήσεις Χημείας (Γυμνάσια - Λύκεια Σχ. Έτος 2012-13)

ΧΗΜΕΙΑ Β΄ τάξης Γυμνασίου

α) Μελέτη ορισμένων ιδιοτήτων των υλικών (1)

β) Παρασκευή διαλυμάτων και υπολογισμός της περιεκτικότητας στα εκατό βάρος

     προς   βάρος  (%w/w) (3.1)

γ) Παρασκευή διαλυμάτων και υπολογισμός της περιεκτικότητας στα εκατό όγκο

    προς όγκο   (% v/v) (3.3)

δ) Διαχωρισμός μιγμάτων (4)

ΧΗΜΕΙΑ Γ΄ τάξης Γυμνασίου

α) Επίδραση των διαλυμάτων οξέων στα μέταλλα (1.5)

β)Μέτρηση του pH των διαλυμάτων ορισμένων οξέων με πεχαμετρικό χαρτί (1.1)

    και Βασικές ιδιότητες διαλυμάτων καθημερινής χρήσης (2.1)

γ) Διαδοχικές εξουδετερώσεις οξέος από βάση και το αντίστροφο (3.1)

ΧΗΜΕΙΑ  Α’ Λυκείου

1) Χημικές αντιδράσεις και ποιοτική ανάλυση ιόντων (6)

2) Παρασκευή διαλύματος ορισμένης συγκέντρωσης – αραίωση διαλυμάτων (7)

ΧΗΜΕΙΑ Β’ Λυκείου Γενικής Παιδείας

1) Οξείδωση της αιθανόλης (1,β)

2) Όξινος χαρακτήρας των καρβοξυλικών οξέων (3)

3) Παρασκευή σαπουνιού(6)

ΧΗΜΕΙΑ Β’ Λυκείου Κατεύθυνσης

1) Υπολογισμός θερμότητας αντίδρασης (1)

2) Ταχύτητα αντίδρασης και παράγοντες που την επηρεάζουν  (2)

3) Αντιδράσεις οξειδοαναγωγής (5)

ΧΗΜΕΙΑ Β’ Λυκείου Επιλογής

1) Ηλεκτρόλυση διαλύματος ηλεκτρολύτη (6)

2)Επιμετάλλωση (7)

ΧΗΜΕΙΑ  Γ’ Λυκείου Κατεύθυνσης

1) Παρασκευή και ιδιότητες ρυθμιστικών διαλυμάτων (1)

2) Υπολογισμός της περιεκτικότητας του ξιδιού σε οξικό οξύ με τη χρήση του Multilog ή  την κλασική μέθοδο (2)

3)Παρασκευή και ανίχνευση αλδεϋδών(2)

Θέματα - απαντήσεις Χημείας γενικών εξετάσεων 1999 (1η -2η δέσμη)

ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ  Γενικών ή Πανελλήνιων Εξετάσεων 1999 (1^η – 2^η Δέσμη)

ΖΗΤΗΜΑ 1^ο . Α. Να καταταγούν κατά σειρά αυξανόμενου  pΗ τα παρακάτω διαλύματα:  1)NaOH 1M   2)HCl 1M  3)CH₃COONa 1M  4)NH₄Cl 1M  5)NaCl 1M

Να ληφθεί υπόψη ότι το CH₃COOH  και η NH₃  είναι ασθενείς ηλεκτρολύτες.

Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας.

Β. Πως μετατοπίζεται η θέση της ιοντικής ισορροπίας υδατικού διαλύματος οξικού οξέος όταν προστεθούν

1)Υδροχλώριο (HCl)  2) Οξικό νάτριο(CH₃COONa)   3)Υδροξείδιο του νατρίου (NaOH)   4) Νιτρικό κάλιο KNO₃  5) Νερό H₂O

Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας.

ΖΗΤΗΜΑ 2^ο. Α. Να γραφούν οι χημικές εξισώσεις των αντιδράσεων περίσσειας χλωρίου (Cl₂)  με:

1) Βουταδιένιο-1,3    2) Προπένιο (στους 600 C )  3) Αιθανόλη (παρουσία NaOH)

4) Προπανικό οξύ (παρουσία ερυθρού φωσφόρου)

Β. Να προσδιοριστούν οι μοριακοί τύποι των οργανικών ενώσεων Α έως Ε και να γραφούν οι χημικές εξισώσεις των αντιδράσεων που περιγράφουν τις παρακάτω μετατροπές 1) αιθανόλη à Α à C₂H₅CN

2)  2 βρωμο-προπάνιο  Β  προπανόνη

3)  προπένιο à Γ à προπανόλη-2

4)  διαιθυλ-αιθέρας à Δ à Ε à οξικό οξύ  

ΖΗΤΗΜΑ 3^ο.  2,32 gr  μίγματος οξειδίου του δισθενούς σιδήρου (FeO) και οξειδίου του τρισθενούς σιδήρου (Fe₂O₃) διαλύονται πλήρως σε περίσσεια υδροχλωρικού οξέος, οπότε προκύπτει διάλυμα Α. Το διάλυμα αυτό οξειδώνεται πλήρως με 10 ml διαλύματος K₂Cr₂O₇ 1/6 M, οπότε προκύπτει διάλυμα Β.

1)  Να υπολογιστεί ο αριθμός των mol του κάθε οξειδίου στο αρχικό μίγμα (0,01 mol, 0,01mol)

2)  Πόσα  διαλύματος SnCl₂ 1M απαιτούνται για να αντιδράσει πλήρως το διάλυμα Β;

Δίνονται τα ατομικά βάρη: Fe:56, O:16 (15ml)

(Κατά τη λύση της άσκησης να λάβετε υπόψη σας ότι το υδροχλωρικό οξύ δεν οξειδώνεται από το K₂Cr₂O₇ )

ΖΗΤΗΜΑ 4^ο. 0,58 gr ακόρεστου πολυκαρβονικού οξέος με ένα διπλό δεσμό διαλύονται σε 25gr  καθαρού οξικού οξέος.

Το διάλυμα που προκύπτει εμφανίζει σημείο πήξεως κατά 0,8^o C μικρότερο από το σημείο πήξεως του καθαρού οξικού οξέος.

Επίσης, 0.464 gr  του Α διαλύονται σε νερό και το διάλυμα που προκύπτει εξουδετερώνεται πλήρως από 40 ml  διαλύματος  NaOH 0,2Μ.

Ορισμένη μάζα του οξέος Α αυξάνεται κατά 0,95 gr  όταν μετατρέπεται σε άλας ασβεστίου και κατά 2,1 gr όταν η ίδια μάζα εστεροποιηθεί πλήρως με κορεσμένη μονοσθενή αλκοόλη.

α) Πόσα καρβοξύλια περιέχει το μόριο του οξέος Α; Ποιος είναι ο μοριακός του τύπος; Να γραφούν τα δυνατά γεωμετρικά ισομερή. (2 καρβοξύλια, C₄H₄O_4, cis-βουτενοδιϊκό ή μηλεϊνικό οξύ, trans-βουτενοδιϊκό ή φουμαρικό οξύ)

β) Να προσδιοριστεί ο μοριακός τύπος της αλκοόλης. (C₃H₇ –OH  ή C₃H₈O)

Δίνονται τα ατομικά βάρη H:1  C:12  O:16  Ca:40

Η μοριακή ταπείνωση του σημείου τήξεως του οξικού οξέος K_f = 4^o C.

(Παρατήρηση: Το οξύ Α όταν διαλύεται σε οξικό οξύ δεν ιονίζεται)