Παρασκευή υδρογόνου - ανάφλεξη σε σαπουνάδα

Με επίδραση διαλύματος HCl σε ψευδάργυρο παράγεται αέριο υδρογόνο.
Το υδρογόνο διαβιβάζεται με σωλήνα που φέρει ακροφύσιο σε νερό με απορρυπαντικό, όπου αργότερα αναφλέγεται με την χαρακτηριστική έκρηξη.
Παρουσιάζει ο Λεωνίδας Τζιανουδάκης, χημικός, πρώην Υπευθ ΕΚΦΕ Ρεθύμνου

Φτιάχνω σπιτικό σαπούνι (ψυχρή μέθοδος)

Ο Mr Bean πειραματίζεται !

Επιχάλκωση (Fe + CuSO4)

Ενωση Ελλήνων Χημικών προς τον Πρωθυπουργό: Η ουσία CS κατατάσσεται στα χημικά όπλα ...

ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ

Ν. Π. Δ. Δ. Ν. 1804/1988

Κάνιγγος 27, 106 82 Αθήνα

Τηλ.:210 38 21 524, 38 29 266,

Fax: 38 33 597

http://www.eex.gr

E-mail: info@eex.gr

Αρ. Πρωτ. 389 Αθήνα, 14 Μαΐου 2010

ΠΡΟΣ: τον Πρωθυπουργό της Ελλάδος,

κ. Γεώργιο Παπανδρέου

ΘΕΜΑ: Απαγόρευση χρήσης χημικών ουσιών - δακρυγόνων από τις δυνάμεις επιβολής της δημόσιας τάξης

Εξοχότατε κύριε Πρωθυπουργέ,

Ανάμεσα στα τραγικά γεγονότα της περασμένης εβδομάδας που χαρακτήρισαν, άδικα, μια μαζική και με λίγες εξαιρέσεις από τη δράση ακραίων στοιχείων, ειρηνική εκδήλωση διαμαρτυρίας για την οικονομική επιβάρυνση των μισθωτών και συνταξιούχων, θα θέλουμε να ξεχωρίσουμε και να επαναφέρουμε το θέμα της χρήσης χημικών ουσιών-δακρυγόνων από τις δυνάμεις επιβολής της δημόσιας τάξης για την καταστολή και διάλυση του πλήθους.

Επιχειρώντας αρχικά μια επιστημονική προσέγγιση είναι σημαντικό να αναφέρουμε ότι τα δακρυγόνα που είναι σε χρήση από τις δυνάμεις ασφαλείας της χώρας περιέχουν τη χημική ουσία CS (ορθοχλωροβενζινομαλονονιτρίλη) η οποία κατατάσσεται στα χημικά όπλα.

Είναι όμως 10 φορές πιο δραστική από αντίστοιχες ουσίες που εμπεριέχονταν σε δακρυγόνα στο παρελθόν.

Η χημική ουσία CS μπορεί να αποβεί τοξική εφόσον ριχτεί από μικρή απόσταση- λιγότερο από πέντε μέτρα- στο πρόσωπο ανθρώπων και μέσα σε κλειστό χώρο.

Όταν το CS εισέρχεται στον λάρυγγα μέσω της εισπνοής προκαλεί αναπνευστικά προβλήματα και ερεθισμό των ματιών. Μπορεί όμως και να οδηγήσει σε διάτρηση του στομάχου, αφού ανακατεύεται με το σάλιο και εισέρχεται στο πεπτικό σύστημα.

Το CS -κυρίως σε μεγάλες συγκεντρώσεις- μπορεί να προκαλέσει πνευμονικό οίδημα ή ακόμη και οξεία αναπνευστική ανεπάρκεια σύμφωνα με το αμερικανικό Κέντρο Ελέγχου Νοσημάτων (CDC).

Πρόσφατες διεθνείς μελέτες συσχετίζουν την ουσία αυτή και με θανάτους, σε περιπτώσεις εισπνοής πολύ μεγάλων ποσοτήτων.

Ιστορικά, θα θέλαμε να αναφέρουμε επίσης ότι η χρήση των αερίων CS και CN, βασικότερων συστατικών των σύγχρονων 'δακρυγόνων', από τις ΗΠΑ στον πόλεμο του Βιετνάμ ανάγκασε τον ΟΗΕ να καταλήξει στην Απόφαση 2603/16-12-1969, σύμφωνα με την οποία, μεταξύ άλλων, 'καλούνται τα κράτη-μέλη να κάνουν σαφή δήλωση, ότι η απαγόρευση, που περιλαμβάνεται στο Πρωτόκολλο της Γενεύης να έχει εφαρμογή στην πολεμική χρήση όλων των χημικών, βακτηριολογικών και βιολογικών ουσιών (συμπεριλαμβανομένων των δακρυγόνων και άλλων βλαπτικών ουσιών), όσων υφίστανται σήμερα και όσων μπορεί να αναπτυχθούν στο μέλλον'.

Επιπρόσθετα βάσει της Σύμβασης του Παρισιού (1993), η οποία έχει κυρωθεί και από την Ελλάδα, η παραγωγή των χημικών ουσιών για στρατιωτικούς σκοπούς έχει απαγορευθεί.

Είναι σημαντικό να τονισθεί κάτι που δεν είναι με την πρώτη θεώρηση αντιληπτό: η χρήση δακρυγόνων για τη διάλυση πλήθους εγκυμονεί επιπρόσθετους κινδύνους καθώς οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στο σημείο εφαρμογής και χρήσης και στους δεχόμενους τη ρίψη εμπλεκόμενους.

Η χρήση σε αστικές περιοχές που χαρακτηρίζονται από κλειστά «μικροπεριβάλλοντα»-micro environments, προκαλεί τη συσσώρευση επί μακρόν των παραπάνω τοξικών χημικών ουσιών στο αστικό πολεοδομικό συγκρότημα. Επίσης οι σταθερές μετεωρολογικές συνθήκες μπορούν να προκαλέσουν την πολύωρη παραμονή στα χαμηλά επίπεδα της ατμόσφαιρας των τοξικών χημικών ενώσεων σε επίπεδα συγκεντρώσεων ικανών να επιφέρουν τα συμπτώματα για τα οποία αρχικά σχεδιάστηκαν για μακρό διάστημα και σε μεγάλη κλίμακα.

Η παραμονή επιτείνεται εάν η διασπορά των χημικών ενώσεων γίνει τη νύχτα ή λίγο πριν και συνδυασθεί με κατάλληλες συνθήκες υγρασίας, παρουσίας άλλων αερολυμάτων και άλλων ρύπων από τη «συνήθη» ατμοσφαιρική ρύπανση του λεκανοπεδίου.

Όλα αυτά τα αναφέρουμε διότι εκτός από τους νεαρούς ενήλικες πολίτες που συνήθως αποτελούν τον αρχικό στόχο της ρίψης τέτοιων δακρυγόνων και για τους οποίους οι βραχύχρονες βλάβες της υγείας μπορεί να είναι σοβαρές από υπερβολική χρήση αυτού του χημικού όπλου, οι επιπτώσεις αυτών των ρίψεων επεκτείνονται στο σύνολο του αστικού πληθυσμού που παραμένει στην περιοχή αλλά και σε αυτό που εκτείνεται σε μια ευρύτερη των επεισοδίων ακτίνα.

Όμως, το σύνολο του πληθυσμού περιλαμβάνει εκτός από ενήλικες με σχετικά καλή υγεία και τις λεγόμενες ευαίσθητες πληθυσμιακές ομάδες, όπως : ηλικιωμένοι, παιδιά και άνθρωποι με χρόνια προβλήματα υγείας. Οι επιπτώσεις των τοξικών αυτών ενώσεων μπορεί να είναι πολύ σοβαρές σε αυτές τις ευαίσθητες ομάδες.

Όλα αυτά τα αναφέρουμε ώστε να γίνει αντιληπτό το κόστος που έχει μια χρήση ενός μέσου για τη γρήγορη διάλυση πλήθους, κόστος που υποβαθμίζει σοβαρά την ποιότητα ζωής για πολλούς πολίτες είτε είναι στην δραστική ακτίνα είτε πολύ μακρύτερα.

Αποτελεί δέσμευση του υπουργού Προστασίας του Πολίτη ότι θα απαγορευθεί η χρήση χημικών και δακρυγόνων εναντίον των διαδηλωτών. Πιστεύουμε ότι μια δήλωση της κυβέρνησης στην κατεύθυνση αυτή, της κατάργησης χρήσης δακρυγόνων και άλλων χημικών ουσιών για την καταστολή πλήθους από τις δυνάμεις ασφαλείας, θα αποτελέσει ένα σημαντικό βήμα για την αποκατάσταση της κοινωνικής ειρήνης.

Για πολλούς και διάφορους λόγους και από πολλές πλευρές καλλιεργήθηκε τις τελευταίες ημέρες ένα κλίμα «πολεμικής» αντιπαράθεσης σε ότι αφορά την αντίδραση των πολιτών προς την κυβέρνηση και το θεσμό της πολιτικής εξουσίας γενικότερα.

Η απόσυρση ενός χημικού όπλου από τις δυνάμεις επιβολής της δημόσιας τάξης του κράτουςεναντίον των πολιτών του είναι πιστεύουμε μια κίνηση καλής θέλησης και συναίνεσης του κράτους προς την κοινωνία.

Η απόφαση στη σημερινή συγκυρία έχει μεγαλύτερη αξία από ποτέ καθώς θα αποδείξει στην πράξη ότι οι πολίτες δεν αντιμετωπίζονται από την Πολιτεία ως εχθροί της δημοκρατίας.

Πώς είναι δυνατόν η δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση να χρησιμοποιεί ενάντια σε διαδηλωτές εργαζόμενους, συνταξιούχους, φοιτητές, μαθητές που υφίστανται τα σκληρά και επίπονα οικονομικά μέτρα το ίδιο χημικό όπλο, που απαγορεύεται μεταξύ εμπολέμων κρατών ;

Για τη Διοικούσα Επιτροπή της ΕΕΧ

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΕΝ. ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ ΦΩΤΗΣ ΜΑΚΡΥΠΟΥΛΙΑΣ

Παρασκευή οξυγόνου με καταλυτική διάσπαση υπεροξειδίου υδρογόνου

Απαντήσεις στα θέματα Χημείας Γ θετ. 2011

Τις απαντήσεις επιμελήθηκαν τα φροντιστήρια Ομόκεντρο Φλωρόπουλου και δημοσιεύτηκαν στα ΝΕΑ την Τρίτη 24 Μαϊου 2011.

Σχόλια για τα θέματα στο Δ.Φ.Ε.

Σημειώσεις - κάρτες- πειραμάτων Χημείας από τον παλαίμαχο Χημικό κ. Θεόδωρο Παπαζήση (ΙΙ)

7Α) Επίδειξις της χημικής συγγένειας. α) Ιώδιο (J2) -πρώτα- και φωσφόρος (P) μετά. β) Θείον (S) - πρώτα - και φωσφόρος (P) μετά. 8Α) Χημική αντικατάστασις. Αντικατάστασις του Cu εις διάλυμα CuSO4. Αντικατάστασις του Η του ΗCl υπό Zn, Fe.

9Α) Παρασκευή αραιών οξέων. Ιδιότητες των οξέων.

10Α) Βάσεις και ιδιότητες αυτών.

11Α) Εξουδετέρωσις βάσεως υπό οξέος. Παρασκευή άλατος.

Σημειώσεις - κάρτες πειραμάτων Χημείας, από τον παλαίμαχο χημικό κ. Θεόδωρο Παπαζήση ( I )

1Α) Γενικαί υποδείξεις. Συντήρησις συσκευών, προφυλάξεις. Προσοχή στα H2SO4, HNO3, K, Na, P, K4(Fe(CN)6). Τηρούμε τις οδηγίες των βιβλίων, δεν κάνουμε ΠΟΤΕ πείραμα στην τάξη, αν πριν δεν το έχουμε δοκιμάσει μόνοι μας. Πάντα δίπλα μια λεκάνη με νερό, και έτοιμος για χρήση πυροσβεστήρας, που γνωρίζουμε πως λειτουργεί.

Τα πειράματα ΟΧΙ στην έδρα που είναι κοντά στα θρανία!

2Α) Κοπή και κάμψη γυάλινου σωλήνα. Σμίκρυνση οπής γυάλινου σωλήνα. Χρήση φελλοτρυπητήρα.

3Α) Διαχωρισμός μείγματος εις τα συστατικά του (νερό και αλάτι) (νερό και σκόνη κιμωλίας) (θειάφι και σίδηρος)

4Α) Διάκρισις μείγματος και χημικής ενώσεως. Παρασκευή FeS (σύνθεσις)

5Α) Ανάλυσις χημικής ενώσεως εις τα συστατικά της. Αποσύνθεση ερυθρού HgO. Ηλεκρόλυσις του ύδατος.

6A) Έρευνα της συστάσεως του αέρος. Ανίχνευση διοξειδίου του άνθρακα, των υδρατμών, του οξυγόνου και του αζώτου. Το πείραμα με τον φώσφορο θέλει αυξημένη προσοχή, είναι για δεινούς πειραματιστές, σαν τον κ. Θόδωρο!

Παρασκευές - Ιδιότητες Κορεσμένων Μονοσθενών Αλκοολών σε διαφάνειες (από την εποχή των δεσμών - βιβλίο Παύλου Σακελλαρίδη)

Παρασκευές Κορεσμένων Μονοσθενών Αλκοολών ROH

Π1. Ενυδάτωση αλκενίων. Παρουσία H2SO4, οπότε στην αρχή σχηματίζεται όξινος θειϊκός εστέρας, ο οποίος στη συνέχεια υδρολύεται και έτσι λαμβάνεται η αλκοόλη και ανασχηματίζεται το θειϊκό οξύ.

Π2. Από τα αλκυλαλογονίδια RX με επίδραση ή υδατικού διαλύματος NaOH, KOH ή κυρίως έφυγρου οξειδίου του Ag.

Π3. Επίδραση αντιδραστηρίων Grignard σε καρβονυλικές ενώσεις.
Με μεθανάλη λαμβάνεται πρωτοταγής αλκοόλη
Με αλδεϋδη (πλην της HCHO) παρασκευάζεται δευτεροταγής αλκοόλη
Με κετόνη και RMgX παράγεται τριτοταγής αλκοόλη (ο C που φέρει το –OH συνδέεται με άλλα τρία άτομα άνθρακα)

Π4. Αναγωγή καρβονυλικών ενώσεων, με υδρογόνωση (αναγωγή) είτε με Η «εν τω γεννάσθαι» είτε με Η2 μοριακό παρουσία καταλυτών Ni, Pt.
Από μία αλδεύδη, παρασκευάζεται πρωτοταγής αλκοόλη.
Από μία κετόνη, παρασκευάζεται δευτεροταγής αλκοόλη.

Π5. Από τους εστέρες με υδρόλυση, οπότε παράγεται
ΑΛΚΟΟΛΗ και ΟΞΥ (αν η υδρόλυση γίνει παρουσία οξέος)
ή ΑΛΚΟΟΛΗ και ΑΛΑΣ (αν η υδρόλυση γίνει παρουσία βάσεως)

------------------------------------------

ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ Κορεσμένων Μονοσθενών Αλκοολών

ΙΔ1. ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ του υδρογόνου του –OH από αλκάλια. Το Η του –ΟΗ είναι όξινο. Οι ενώσεις RONa που παράγονται ονομάζονται αλκοολικά άλατα ή αλκοξείδια.
Τα αλκοξείδια RONa διασπώνται από το νερό προς αλκοόλη και υδροξείδιο του Na ή Κ. Τα αλκοξείδια αντιδρούν με αλκυλαλογονίδια και σχηματίζουν αιθέρες.

ΙΔ2. Οι αλκοόλες αντιδρούν με τα οξέα (ανόργανα ή οργανικά) και σχηματίζουν εστέρες και νερό, κατά το σχήμα
Αλκοόλη + Οξύ --- Εστέρας + Νερό

ΙΔ3. ΟΞΕΙΔΩΣΗ
Οι πρωτοταγείς αλκοόλες με ήπια οξείδωση δίνουν αλδεϋδη, με εντονότερη οξείδωση οξύ με τον ίδιο αριθμό ατόμων άνθρακα.
Στην οξείδωση προς αλδεύδη έχουμε αύξηση του αριθμού οξείδωσης του C κατά 2
Στην οξείδωση προς οξύ, ο αριθμός οξείδωσης του C της –CH2OH αυξάνει κατά 4.

ΟΞΕΙΔΩΣΗ δευτεροταγών – τριτοταγών αλκοολών
Οι δευτεροταγείς αλκοόλες παρέχουν ένα προϊόν οξείδωσης, δηλαδή μία κετόνη.
Οι τριτοταγείς αλκοόλες με ήπια οξειδωτικά μέσα ΔΕΝ οξειδώνονται. Με έντονη οξείδωση διασπάται το μόριο της αλκοόλης και παράγονται οξέα με μικρότερο αριθμό ατόμων άνθρακα.

ΙΔ5. ΑΦΥΔΑΤΩΣΗ. Τα προϊόντα αφυδατώσεως των αλκοολών ανάλογα με τις συνθήκες είναι αλκένια ή αιθέρες, με θειϊκό οξύ και ενδιάμεσο προϊόν τον όξινο θειϊκό εστέρα.
Αλκένια λαμβάνονται κατά την ενδομοριακή αφυδάτωση (160ο – 170ο C )
Αιθέρες λαμβάνονται κατά την διαμοριακή αφυδάτωση (140οC )
Η σχετικά χαμηλή θερμοκρασία και η περίσσεια της αλκοόλης έναντι του του Η2SO4
Ευνοούν την σύνθεση των αιθέρων.
Οι τριτοταγείς αλκοόλες αφυδατώνονται ευκολότερα.


ΙΔ6. ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ του –ΟΗ από αλογόνο. Σχηματίζεται το αντίστοιχο αλκυλαγονίδιο με επίδραση διαφόρων μέσων αλογόνωσης, δηλαδή ενώσεων που παρέχουν εύκολα το αλογόνο, όπως είναι οι αλογονούχες ενώσεις του φωσφόρου PCl3, PCl5, PBr3, PBr5, και το θεινυχλωρίδιο SOCl2.

IΔ7. ΑΛΟΓΟΝΟΦΟΡΜΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ. Ορισμένες αλκοόλες με επίδραση αλογόνου (Cl2, Br2, I2) παρουσία καυστικών αλκαλίων (ΝaOH, KOH) σχηματίζουν τελικά αλογονοφόρμιο και άλας Na ή Κ ενός οργανικού οξέος.
Ενώσεις που δίνουν την αντίδραση αλογονοφορμίου είναι οι εξής:
α) Η CH3CH2OH και η αντίστοιχη αλδεϋδη CH3CHO
β) Οι μεθυλοδευτεροταγείς αλκοόλες και τ’ αντίστοιχα προϊόντα οξείδωσης τους, δηλαδή οι μεθυλοκετόνες
Τα στάδια της αλογονοφορμικής αντίδρασης:
Ι. Η αλκοόλη οξειδώνεται από το αλογόνο σε καρβονυλική ένωση
ΙΙ. Η καρβονυλική ένωση υφίσταται αλογόνωση, δηλαδή αντικαθίστανται τα τρία άτομα Η του μεθυλίου της από αλογόνο, οπότε σχηματίζεται ένα τρισαλογονωμένο προϊόν.
ΙΙΙ. Το τρισαλογονωμένο προϊόν διασπάται από τα καυστικά αλκάλια (ΝaOH, KOH) οπότε σχηματίζονται αλογονοφόρμιο CHX3, και άλας με Νa ή Κ ενός οργανικού οξέος που περιέχει ένα άτομο C λιγότερο από την αρχική ένωση που υφίσταται την αλογονοφορμική αντίδραση
............................................................................

Με βάση τις παραπάνω διαφάνειες (που δείχνονταν σε προβολέα pverhead) συμπληρώνονταν τα φύλλα θεωρίας, ώστε φεύγοντας ο μαθητής, η μαθήτρια από την τάξη, να έχει καλές σημείωσεις.

Το φύλλο θεωρίας αποτελούσε ταυτόχρονα ένα καλό μέσο επανάληψης που απέδιδε περισσότερο αν γράφονταν σε τακτά χρονικά διαστήματα.

Επίδραση της συγκέντρωσης στην ταχύτητα μιας αντίδρασης

(Ένα βίντεο του ΕΚΦΕ Ιωαννίνων, παρουσίαση: Σάκης Σουλής, επιμέλεια: Στέργιος Ναστόπουλος)

Εξουδετέρωση διαλύματος HCl από διάλυμα NaOH (τιτλοδότηση)

Μια διαφορετική πόλωση - ηλεκτρόλυση

Σκίτσο από τις εκλογές του Σεπτεμβρίου του 1996.
Ηλεκτρόδιο αριστερά π.χ. άνοδος, συνδέεται στον θετικό πόλο της ηλεκτρικής πηγής (ανεβαίνουν ηλεκτρόνια) : Κώστας Σημίτης
Ηλεκτρόδιο δεξιά π.χ. κάθοδος, συνδεμένη στον αρνητικό πόλο της ηλεκτρικής πηγής (κατεβαίνουν ηλεκτρόνια) : Μιλτιάδης Έβερτ.
Ανιόντα, κατιόντα συνήθως ... το 80% του ηλεκτρολύτη.

Ο Αη Βασίλης με μπαϊτόνι στα Γιάννενα, δίπλα στην Παμβώτιδα

Οδηγίες του Παιδ. Ινστιτούτου για τη διδασκαλία της Χημείας στο Γυμνάσιο, το σχολ. έτος 2010-11.

ΧΗΜΕΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
ΕΝΟΤΗΤΑ 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ (3 ΩΡΕΣ)
1.1 (σελ. 10-13) ΝΑΙ (1 ώρα)
1.2 (σελ. 15-19) ΝΑΙ (1 ώρα)

1η Εργαστηριακή άσκηση:
Η υποενότητα 1.3 «Φυσικές ιδιότητες των υλικών» (σελ. 20-22) ΝΑΙ (1 ώρα) προτείνεται να γίνει στο εργαστήριο, όπως περιγράφεται στον Εργαστηριακό Οδηγό (1η εργαστηριακή άσκηση, σελίδες 17-22 του Εργαστηριακού Οδηγού). Στην εργαστηριακή άσκηση μελετώνται πειραματικά δύο φυσικές ιδιότητες των υλικών (σκληρότητα και πυκνότητα) και προτείνεται να γίνει αναφορά στις άλλες ιδιότητες που αναφέρει το σχολικό βιβλίο.

ΕΝΟΤΗΤΑ 2: ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΡΟ ΣΤΟ ΑΤΟΜΟ (14 ΩΡΕΣ)
2.1 (σελ. 24-27) ΝΑΙ (1 ώρα).
2.2 (σελ. 30-34) ΝΑΙ (1 ώρα).

2η Εργαστηριακή άσκηση:
Η υποενότητα 2.3.1 «Περιεκτικότητα διαλύματος στα εκατό βάρος προς βάρος (% w/w)» (σελ. 35-36) ΝΑΙ (1 ώρα) προτείνεται να γίνει στο εργαστήριο, όπως περιγράφεται στον Εργαστηριακό Οδηγό (3η εργαστηριακή άσκηση, μέρος 1ο, σελίδες 27-28 του Εργαστηριακού Οδηγού) και να δοθεί έμφαση στην ποιοτική κατανόηση του φαινομένου και όχι στις αριθμητικές εφαρμογές.
2.3.2 (σελ. 37-38) ΝΑΙ (1 ώρα).

3η Εργαστηριακή άσκηση:
Η υποενότητα 2.3.3 «Περιεκτικότητα διαλύματος στα εκατό όγκο προς όγκο (% v/v)» (σελ. 38-39) ΝΑΙ (1 ώρα) προτείνεται να γίνει στο εργαστήριο, όπως περιγράφεται στον Εργαστηριακό Οδηγό (3η εργαστηριακή άσκηση, μέρος 3ο, σελίδες 31-32 του Εργαστηριακού Οδηγού) και να δοθεί έμφαση στην ποιοτική κατανόηση του φαινομένου και όχι στις αριθμητικές εφαρμογές.
2.4 (σελ. 41-43) ΝΑΙ. Η υποενότητα «Ρύπανση του νερού» προτείνεται να αντιμετωπιστεί με τη μορφή σχεδίου εργασίας (project) (2 ώρες).

4η Εργαστηριακή άσκηση:
Η υποενότητα 2.5 «Διαχωρισμός μιγμάτων» (σελ. 44-47) ΝΑΙ (1 ώρα) προτείνεται να γίνει στο εργαστήριο, όπως περιγράφεται στον Εργαστηριακό Οδηγό (4η εργαστηριακή άσκηση, μέρος 1ο σελίδα 34, μέρος 2ο σελίδα 35 και μέρος 3ο σελίδα 36). Η άσκηση αυτή προτείνεται να πραγματοποιηθεί στη διάρκεια μιας διδακτικής ώρας, η οποία να κατανεμηθεί ως εξής: Τα πέντε πρώτα λεπτά να διατεθούν για την έναρξη του 3ου μέρους. Καθώς οι μαθητές/τριες αναμένουν να ανέβει ο διαλύτης στο διηθητικό χαρτί, μπορεί να πραγματοποιηθεί το μέρος 1ο και το μέρος 2ο, και στη συνέχεια, να ολοκληρωθεί το μέρος 3ο, όπως περιγράφεται στον Εργαστηριακό Οδηγό.

2.6, 2.6.1 (σελ. 48-50) ΝΑΙ (1 ώρα).
Να παραληφθεί η εφαρμογή αριθ. 4 από την «Στάση για εμπέδωση» σελ. 50 και να προστεθεί ο πίνακας 4 (μέσον της σελίδας 52) έτσι ώστε να εξοικονομηθεί ικανοποιητικός χρόνος για τον ουσιαστικό σχολιασμό των διαφορών μεταξύ των μειγμάτων και των χημικών ουσιών (χωρίς να γίνει αναφορά στις φυσικές σταθερές που περιλαμβάνονται στην τελευταία σειρά του πίνακα 4 της σελ. 52).
2.6.2 (σελ. 51- 53) «Φυσικές σταθερές των χημικών ουσιών» ΟΧΙ.
Να διδαχθεί μόνο ο Πίνακας 4 «Διαφορές μειγμάτων και χημικών ουσιών», μέσον της σελίδας 52 ΝΑΙ.
2.7 (σελ. 54-57) ΝΑΙ (1 ώρα).
2.8 (σελ. 58-61) ΝΑΙ (1 ώρα).
2.9 (σελ. 62-66) ΝΑΙ (1 ώρα). Στην υποενότητα 2.9 «Υποατομικά σωματίδια – Ιόντα» προτείνεται να μη διδαχθεί το Παράθυρο στο εργαστήριο: «Αγωγιμότητα διαλύματος μαγειρικού άλατος» (σελ. 64).
2.10 (σελ. 67-69) ΝΑΙ (1 ώρα).
2.11 (σελ. 70-72) ΝΑΙ (1 ώρα).

ΕΝΟΤΗΤΑ 3: ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΣ ΑΕΡΑΣ (1 ΩΡΑ)
3.1 (σελ. 74-77) ΝΑΙ (1 ώρα)
3.2 (σελ. 78-82) «Οξυγόνο» ΟΧΙ.
3.3 (σελ. 83-86) «Διοξείδιο του άνθρακα» ΟΧΙ.
3.4 (σελ. 87-89) «Η ρύπανση του αέρα» ΟΧΙ.

ΕΝΟΤΗΤΑ 4: ΕΔΑΦΟΣ (2 ΩΡΕΣ)
4.1 (σελ. 94-97) ΝΑΙ (1 ώρα)
4.2 (σελ. 98-100) ΝΑΙ (1 ώρα)


ΧΗΜΕΙΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
ΕΝΟΤΗΤΑ 2: ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ - ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ, (6 ΩΡΕΣ)

1. Ο ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ
1.1 μέχρι και 1.4 (σελ. 48-51) NAI (1 ώρα)

2. ΤΑ ΑΛΚΑΛΙΑ
2.1, 2.2 (σελ. 52-55) «Τα αλκάλια» ΟΧΙ.

3. ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ
3.1 και 3.4 (σελ. 56-57 και 60) ΝΑΙ (1 ώρα).
1η Εργαστηριακή άσκηση:
Η υποενότητα 3.2 «Οι αντιδράσεις των μετάλλων με αραιά διαλύματα οξέων», (σελ. 58) ΝΑΙ (1 ώρα) προτείνεται να γίνει στο εργαστήριο με έμφαση στην ποιοτική εξέταση δύο/τριών παραδειγμάτων χημικών αντιδράσεων, χωρίς να δίνεται έμφαση στη γραφή των χημικών τύπων (π.χ. υδροχλωρικό οξύ και χαλκός, ψευδάργυρος, σίδηρος ή αργίλιο με πειραματική παρατήρηση την έκλυση υδρογόνου όπως περιγράφεται στον Εργαστηριακό Οδηγό, Πείραμα 1.5 σελ. 24-25).
3.3 (σελ. 59 έως 60 άνω) «Η απλή αντικατάσταση» ΟΧΙ.

4. Ο ΑΝΘΡΑΚΑΣ
4.1 μέχρι και 4.6 (σελ. 64 έως 67) ΝΑΙ (1 ώρα).

5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ
5.1 μέχρι και 5.5 (σελ. 68 έως 71) ΝΑΙ (2 ώρες):
Η υποενότητα «Το πυρίτιο» προτείνεται να αντιμετωπιστεί με τη μορφή σχεδίου εργασίας (project) με έμφαση σε εφαρμογές και χρήσεις των υλικών.

6. ΤΑ ΑΛΟΓΟΝΑ
6.1 μέχρι και 6.4 (σελ. 74 έως 78) «Τα αλογόνα» ΟΧΙ.

ΕΝΟΤΗΤΑ 3: Η ΧΗΜΕΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ, (5 ΩΡΕΣ)

1. ΟΙ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΕΣ
1.1 και 1.3 (σελ. 80 έως 84 άνω) ΝΑΙ (1 ώρα).
1.2 (σελ. 81-82 μέση) «Ταξινόμηση υδρογονανθράκων» ΟΧΙ.
1.4 μέχρι και 1.6 (σελ. 84 έως 86 άνω) ΝΑΙ (1 ώρα).

2. ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ – ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ – ΠΕΤΡΟΧΗΜΙΚΑ
2.1 μέχρι και 2.5 (σελ. 88 έως 91) ΝΑΙ (1 ώρα).
2.6 μέχρι και 2.10 (σελ. 91 έως 93) ΝΑΙ (1 ώρα)
Στην υποενότητα 2.7 «Πολυμερισμός» προτείνεται να δοθεί έμφαση μόνο στον ορισμό του πολυμερούς και όχι στη γραφή των αντιδράσεων.

3. Η ΑΙΘΑΝΟΛΗ
3.1 μέχρι και 3.6 (σελ. 96 έως 99) ΝΑΙ (1 ώρα).

4. ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ – ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ – ΛΙΠΗ
4.1 μέχρι και 4.5 (σελ 100-107) «Υδατάνθρακες-Πρωτεΐνες-Λίπη» ΟΧΙ.

ΕΝΟΤΗΤΑ 1: ΟΞΕΑ-ΒΑΣΕΙΣ-ΑΛΑΤΑ (9 ΩΡΕΣ)

1. ΤΑ ΟΞΕΑ
1.1, 1.2 (σελ. 12 έως 15) ΝΑΙ (1 ώρα).
Στην υποενότητα 1.2 «Οξέα κατά Arrhenius» προτείνεται να διδαχθούν μόνο δύο παραδείγματα από τον πίνακα 1 (σελ. 15).
1.3 μέχρι και 1.6 (σελ. 16 έως 18) ΝΑΙ (1 ώρα).

2. ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ
2.1, 2.2, 2.3 (σελ. 20 έως 23) ΝΑΙ (1ώρα).
Στην υποενότητα 2.2 «Βάσεις κατά Arrhenius» προτείνεται να διδαχθούν μόνο δύο παραδείγματα από τον πίνακα 2 (σελ. 22).
2η Εργαστηριακή άσκηση:
Μετά την υποενότητα 2 να πραγματοποιηθεί σύμφωνα με τον Εργαστηριακό Οδηγό το πείραμα 1.1 «Μέτρηση του pH των διαλυμάτων ορισμένων οξέων με πεχαμετρικό χαρτί» (σελ. 14-15) και το πείραμα 2.1 «Βασικές ιδιότητες διαλυμάτων καθημερινής χρήσης» (σελ. 30-31) (1 ώρα).

3. ΕΞΟΥΔΕΤΕΡΩΣΗ
3.1 (σελ. 26 έως 29) ΝΑΙ (1 ώρα).
3η Εργαστηριακή άσκηση:
Μετά την υποενότητα 3 να πραγματοποιηθεί σύμφωνα με τον Εργαστηριακό Οδηγό το πείραμα 3.1 «Διαδοχικές εξουδετερώσεις οξέος από βάση και το αντίστροφο» (σελ. 40-41) (1 ώρα).

4. ΤΑ ΑΛΑΤΑ
4.1 και 4.3 (σελ. 30 ως 34) ΝΑΙ (1 ώρα).
Στην υποενότητα 4.3 να μην απομνημονευθεί ο πίνακας 3 «Ορισμένα άλατα» (σελ. 33).
4.2 (σελ. 32) «Σχηματισμός κρυστάλλων θειικού βαρίου» ΟΧΙ.
4.4 (σελ. 34) «Ευδιάλυτα και δυσδιάλυτα άλατα» ΟΧΙ.

5. ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ των οξέων, βάσεων και αλάτων στην καθημερινή ζωή
5.1 μέχρι και 5.4 (σελ. 38 μέχρι 45) ΝΑΙ (2 ώρες)
Η υποενότητα «Εφαρμογές των οξέων, βάσεων και αλάτων στην καθημερινή ζωή» προτείνεται να αντιμετωπιστεί ως σχέδιο εργασίας (Project). Το θέμα μπορεί να δοθεί στην αρχή της υποενότητας ώστε οι μαθητές/ριες να εργασθούν παράλληλα με τη διδασκαλία των υποενοτήτων, έτσι ώστε να ολοκληρωθεί εγκαίρως και να παρουσιασθεί στην τάξη.

Η προτεινόμενη αναδιάταξη της ροής της ύλης εξυπηρετεί τόσο στη διαδοχική περαιτέρω εμβάθυνση βασικών εννοιών που εισήχθησαν στην Β’ Τάξη Γυμνασίου (στοιχεία και ενώσεις) επικεντρώνοντας σε παραδείγματα στοιχείων και ενώσεων μέσα από την ταξινόμηση των στοιχείων στον περιοδικό πίνακα, τα οποία αναμένεται να κεντρίζουν το ενδιαφέρον των μαθητών/τριών με τη σύνδεσή τους με την καθημερινή ζωή, όσο και στον καλύτερο συγχρονισμό μαθημάτων, π.χ με τη Βιολογία Γ’ τάξης Γυμνασίου (βλ. Ενότητα 1.1. Τα μόρια της ζωής). Η ενότητα «Οξέα-βάσεις-άλατα» εμπεριέχει αρκετές έννοιες με υψηλή νοητική απαίτηση για μαθητές/τριες της ηλικίας αυτής, και ο προτεινόμενος τρόπος διδασκαλίας του συνόλου των ενοτήτων στοχεύει στο να δοθεί ικανός διδακτικός χρόνος στην ανάπτυξή της χωρίς να μειώνεται το ενδιαφέρον των μαθητών/τριών για το μάθημα. Τέλος με την προτεινόμενη αναδιάταξη, θα επιτευχθεί μια πιο σφαιρική και ολοκληρωμένη κάλυψη της διδακτέας ύλης.

Η σύνθεση της αμμωνίας στον τοίχο με μπογιά

Παραγωγή και ανίχνευση διοξειδίου του άνθρακα CO2.

Το διάλυμα HCL που προστίθεται είναι αραιωμένο HCL του εμπορίου (φυάλη από super market) με αναλογία 1:1.
Στην κωνική φυάλη πέφτοντας το HCL στα χαλίκια (ανθρακικό ασβέστιο) παράγεται διοξέιδιο του άνθρακα, που μέσα από τον ελαστικό σωλήνα διοχετεύεται στο ποτήρι που περιέχει διαυγές ασβεστόνερο .
Το CO2 σαν όξινο οξείδιο αντδρά με τη βάση Ca(OH)2 σχηματίζοντας ανθρακικό ασβέστιο που είναι σχεδόν αδιάλυτο στο νερό. Το ασβεστόνερο θολώνει.
Συνεχίζοντας την διοχέτευση διοξειδίου του άνθρακα το ανθρακικό ασβέστιο μετατρέπεται σε όξινο ανθρακικό ασβέστιο Ca(HCO3)2 που είναι ευδιάλυτο στο νερό, και έτσι το θολωμένο ασβστόνερο διαυγάζει.
Η αμφίδρομη αντίδραση μεταξύ CaCO3 και Ca(HCO3)2 δημιούργησε συν τω χρόνω τους σταλακτίτες και σταλαγμίτες στα σπήλαια.

Μεταβολή pH στην προσθήκη διαλύματος ισχυρής βάσης, σε διάλυμα ισχυρού οξέος.

Σε ποτήρι ζέσεως βρίσκονται 50 ml διαλύματος HCl 0,1 Μ.
Προσθέτουμε σταδιακά, από προχοϊδα, διάλυμα NαΟΗ 0,1 Μ.
Υπολογίστε το pH, αφού έχει προστεθεί ο παρακάτω όγκος διαλύματος ΝαΟΗ.
0ml 10,0ml 25,0ml 45,0ml 49,0ml 49,9ml 50,0ml 50,1ml 51,0ml 55,0ml.

Συμπληρώνοντας τον πίνακα, θα βοηθηθείτε στη λύση.
Από ποιο όγκο και πέρα του διαλύματος ΝαΟΗ που προστίθεται, περισσεύει ΝαΟΗ στο διάλυμα;
Σχεδιάστε το διάγραμμα που δείχνει το pH του διαλύματος, συναρτήσει του όγκου του προστιθέμενου διαλύματος ΝαΟΗ.
Τι παρατηρείτε στην περιοχή από 49ml μέχρι 51ml του διαλύματος ΝαΟΗ που προστίθεται;
(Δίνονται οι λογάριθμοι που θα χρειαστείτε)

ΣΗΜ: Η άσκηση γράφτηκε γύρω στα 1984, για το μάθημα της Χημείας στην Α -Β Δέσμη, από κάποιο από τα βιβλία ασκήσεων Χημείας, τα εξώφυλλα των οποίων φαίνονται στη δεξιά στήλη του ιστολογίου. Τώρα πιθανόν να υπάρχει στα σημερινά βιβλία χημείας θετικής κατεύθυνσης της Γ Λυκείου.

Αξίζει η κατάστρωση της λύσης σε πίνακα, καθώς και γραφική παράσταση του pH, που δείχνει την απότομη μεταβολή του στο ισοδύναμο σημείο.

pH διαλύματος καθώς προσθέτουμε ασθενή βάση σε ισχυρό οξύ.

Σε μιά τιτλοδότηση προσθέτουμε διάλυμα ΝΗ3 0.1Μ σε 20ml διαλύματος HCl 0,1 Μ.
Ποιό το pH του διαλύματος αφού έχουν προστεθεί τα παρακάτω ποσά ΝΗ3:
0ml, 5ml, 10ml, 20ml, 25ml, 30ml.
Να γίνει το διάγραμμα του pH του διαλύματος, συναρτήσει του προστιθέμενου όγκου διαλύματος αμμωνίας.
Δίνονται οι σταθερές διάστασης νερού και αμμωνίας.

Άνωση - Αρχή του Αρχιμήδη

Ο Αρχιμήδης (287 π.Χ.-212 π.Χ.) ήταν ένας από τους μεγάλους μαθηματικούς μηχανικούς και φυσικούς του αρχαίου Ελληνικού χώρου και μία από τις μεγαλύτερες μαθηματικές ευφυίες του κόσμου. Γεννήθηκε, έζησε και πέθανε στις Συρακούσες, την μεγάλη Ελληνική αποικία της Σικελίας.

Πατέρας του Αρχιμήδη ήταν ο αστρονόμος Φειδίας, που είχε δεσμούς φιλίας με το βασιλικό γένος των Συρακουσών. Ο Αρχιμήδης ταξίδεψε στην Αίγυπτο και ήρθε σε επαφή με τους διαδόχους του Ευκλείδη, τους Ερατοσθένη και Δοσίθεο, ενώ ήταν φίλος και συμμαθητής του Κόνωνα του Σάμιου.
Το έργο του Αρχιμήδη υπήρξε τεράστιο, τόσο ποιοτικά όσο και ποσοτικά και η ερευνητική ματιά του κάλυψε πολλούς τομείς : γεωμετρία, οπτική (κατοπτρική), υδραυλική, μηχανική, αρχιτεκτονική και την πολιορκητική. Συνέδεσε το όνομά του με την γένεση της μηχανικής στην αρχαία Ελλάδα και με την λύση περίφημων μαθηματικών προβλημάτων, καθώς και με τις αμυντικές εφευρέσεις του που χρησιμοποιήθηκαν όταν οι Ρωμαίοι πολιορκούσαν την πατρίδα του, τις Συρακούσες.
Στον χώρο της εφαρμοσμένης μηχανικής ο Αρχιμήδης επινόησε ιδιοφυείς μηχανές κάθε είδους. Εφηύρε τον ρωμαϊκό ζυγό (καντάρι), το τρίσπαστο (ανυψωτική τριπλή τροχαλία) και τον ατέρμονα κοχλία "έλιξ του Αρχιμήδους" , μηχανή άντλησης νερού από ποταμούς και φρέατα (η οποία χρησιμοποιείται ακόμα και στις μέρες μας σε περιοχές της βόρειας Αφρικής). Κατασκεύασε ένα υδραυλικό ρολόι το οποίο υπολόγιζε με μεγάλη ακρίβεια τις ώρες (και ειδοποιούσε για την αλλαγή της ώρας).

Μεγάλη φήμη απέκτησαν οι πολεμικές μηχανές του Αρχιμήδη : "αρχιτρόνιτο" (πυροβόλο ατμού), "καταπέλτες" , "άρπαγες" (μηχανισμός που ανύψωνε και αναποδογύριζε πλοία) και "κάτοπτρα" για την καύση των Ρωμαϊκών εχθρικών πλοίων (με παραβολικά κάτοπτρα όπως αποδείχτηκε από τα πειράματα του μηχανικού Ι. Σακκά ο οποίος το 1973 απέδειξε τον τρόπο με τον οποίο ο Αρχιμήδης έκαψε τον ρωμαϊκό στόλο).

Σύμφωνα με την παράδοση, όταν η πόλη μετά από τριετή αντίσταση των ελλήνων- κατελήφθη με προδοσία, ένας ρωμαίος στρατιώτης σκότωσε τον Έλληνα επιστήμονα, ενώ αυτός ήταν προσηλωμένος σε κάποιο γεωμετρικό πρόβλημα . "ΜΗ ΜΟΥ ΤΟΥΣ ΚΥΚΛΟΥΣ ΤΑΡΑΤΤΕ" πρόλαβε να του απαντήσει ο Έλληνας επιστήμονας...
Ο Αρχιμήδης επηρέασε σε μεγάλο βαθμό την ευρωπαϊκή επιστημονική σκέψη, καθώς και τους Άραβες επιστήμονες, οι οποίοι αντέγραψαν όλα τα έργα του στα αραβικά, γλώσσα στην οποία διασώθηκαν αρκετά, αφού τα πρωτότυπα είχαν χαθεί.

Παν σώμα βυθιζόμενο σε υγρό, δέχεται άνωση ίση με το βάρος του εκτοπιζομένου υγρού.